Minotaur o la halto a Oran

per Albert Camus

a Pierre Galindo


Il ha non plus desertos, il ha non plus insulas. Mais le besonio de illos se face sentite. Pro comprender le mundo, nos debe nos diverter ab illo; pro servir homines plus ben, nos debe brevemente tener les a distantia. Mais ubi nos pote trovar le solitude necessari pro fortitude, le longe spatio de respiration in que le mente pote se recolliger e corage se evalutar? Nos ancora habe grande urbes. Mais istes debe satisfacer certe conditiones.

Le citates que Europa pote offerer es troppo plen de rumores ab le passato. Un aure acute ancora pote audir le sussuro de alas, le fremito de animas. Nos senti le vertigine de seculos, de gloria e de revolutiones. Ibi, nos memora le clamor in que Europa era forgiate. Il non ha satis de silentio.

Paris es sovente un deserto pro le corde, mais alcun vices, quando nos sta e reguarda super illo ab le Père-Lachaise, un vento de revolution subitemente plena iste deserto per bandieras e grandiositates vincite. Lo mesme es ver re certe urbes espaniol, re Firenze o re Praga. Salzburg esserea quiete sin Mozart. Mais, de tempore a tempore, transversa le Salzach le grande crito de Don Juan immergente a in le inferno. Vienna sembla plus silente, un senioretta inter citates. Le etate del petras ibe es non plus que tres seculos, e quando juvene illos experientiava nulle tristessa. Mais Vienna sta a un cruciata de historia. Le conflicto de imperios resona circa illa. Certe vesperes, quando le celo se vela per sanguine, le cavallos saxee sur le monumentos in le Ring sembla que illos tosto volara. In iste momento fugace, quando toto canta de potentia e historia, on pote vero audir le fracasso del imperio Ottoman sub le carga del esquadrones de cavalleria polac. Hic, equalmente, il ha non satis de silentia.

Il es, sin dubita, iste solitude populose que homines veni pro cercar in le urbes de Europa. Homines qui sape le labor que attende les, a dicer. Hic illes pote seliger su compania, secundo su desiro. Quante mentes ha essite temperate per ille promenada inter su camera de hotel e le petras vetere del Île Saint-Louis. Il es ver que alteres ha morite ibi pro solitude. Mais ibi, in omne caso, illes que superviveva apprendeva proque illes debe crescer e su asserter. Illes era sol e tamen non sol. Seculos de historia e beltate, le evidentia ardente de mille vitas passate, accompaniava les preter le Seine, e parlava a illes super e traditiones e conquestas. Mais lor juventute urgeva les convocar iste compania. Veni un tempore, veni tempores in historia, quando tal compania es un turba. "Il es inter nos duo nunc," exclama Rastignac quando ille confronta le vaste pile decomponente del urbe Paris. Si, mais duo pote esser un turba etiam!

Desertos mesme ha acquirite significantia, ha essite supercargate per poesia. Illos ha devenite locos sacre pro omne le suffrentias de iste mundo. Mais le corde require, in certe momentos, al contrario, un loco sin poesia. Descartes, pro su meditationes, selige su deserto: le citate commercial le plus populate de su tempore. Ibi ille trova su solitude, e le occasion a scriber forsan le plus bon de nostre poemas viril: 'Le prime [precepto] esseva nunquam acceptar alique como ver excepte si io sape sin ulle dubita que illo es ver.' On pote haber minus de ambition e tamen le mesme nostalgia. Mais in le ultime tres seculos Amsterdam se ha coperite per museos. Pro escappar de poesia e rediscoperir le quietude de petras, nos besonia altere desertos, e altere locos con nec animas nec cemeterios. Oran es un tal loco.


LE STRATA

Io ha sovente audite homines de Oran qui plange de lor urbe: 'Il ha nulle societate interessante hic." Mais vos non volerea lo! Plure homines honorabile ha probate acclimatar le costumes de un altere mundo a iste deserto, fidel al principio que nulle pote vermente servir a arte o a ideas sin cooperation de alteres(*). Le resultato ha essite que le sol societate instructive es le societate de jocatores de poker, enthusiastas de boxa, fanaticos de jocar al bollas e societates regional. Ibi, al minus, le atmosphera es natural. Post toto, il ha un certe sorta de grandor que non es apte pro elevation. Illo es infertile de natura. E alicuno que vole trovar lo lassa societate interessante detra se e descende a in le strata.

Le stratas de Oran es abandonate a pulvere, calculos e calor. Si il pluve, il ha un inundation e un mar de fango. Mais pluvia o sol, le botecas habe le mesme aer abusrde e extravagante. Omne le mal gusto de Europa e del Oriente ha seligite Oran como su loco de incontro. Ibi, pilate sur le un le altere, on trova leporarios de marmore, figurinas de ballerinas, Diana le Chassatrice de plastico verde, jectatores de discos e recoltatores, toto que servi como donos pro nuptias o dies natal, le tote population depressive que un spirito commercial e jocante incessantemente advoca a nostre mantellos. Mais iste perseverantia in mal gusto hic assume un extravagantia baroc ubi toto es pardonabile. Ecce, in un cassa a joeiles de pulvere, le contento de un vitrino: horribile modellos de gypso de pedes torturate, un lot de schizzos per Rembrandt 'a vender gratis pro 150 francos pro cata uno', un quantitate de 'joculos e artificios', portafolios tricolor, un pastello del seculo dece-octesime, un asino mechanic, bottilias de eau de Provence pro preservar olivas verde, e un virgine de ligno con aspecto ignobile. (Pro que nulle remanera ignorante, le botechero ha ponite un etiquetta a su pedes: 'Virgine de ligno'.)

On pote trovar in Oran:

1. Cafés ubi le bancos es coperte per grassia e le pedes e alas de muscas, ubi le proprietario semper surride malgrado que le café es semper sin clientes. Un 'parve nigre' olim costava dece-duo sous e 'un grande' dece-octo;

2. Botecas de photographia ubi le technica non ha progredite desde le invention de papiro sensitivisate. Illos expone un fauna singular, nunquam incontrate in le strata, ab le pseudo-marinero que se appoia per un cubito sur un consola, a le senioretta maritabile, su roba con cinctura, stante con brachios suspendente ante un scena silvan. On pote supponer que istos non es copias ab natura mais creationes original;

3. Un plethora edificative de directores de pompas funebre. Non proque homines mori plus frequemente in Oran, mais simplemente, io suppone, proque illes face plus de agitation circa lo.

Le simplicitate amabile de iste nation de botecheros se extende mesmo a su reclamos. Le futur programma de un cinema in Oran da detalios de un film de tertie classe. Io remarca le adjectivos 'magnific', 'splendide', 'extraordinari', 'meraviliose', 'convincente' e 'stupende'. Pro concluder, le gestion informa le publico super le sacrificios considerabile le quales illo ha debite facer pro poter presentar iste production stupefacente. Totevia, le precio del placias remanera le mesme.

Eroneemente on pensarea que isto solmente monstra le gusto a exaggeration peculiar a paises mediterranee. Le autores de iste prospecto miraculose vermente da prova de lor perspicacitate psychologic. Illes besonia superar le apathia profunde que homines senti in iste pais quando illes debe seliger inter duo intertenimentos, duo empleos, e mesmo, satis frequentemente, inter duo mulieres. On decide solmente quando compellite a decider. E le creatores de reclamos sape isto perfectemente. Illes ultrara como in le Statos Unite, habente le mesme rationes pro exasperation in ambe locos.

Finalmente, le stratas de Oran informa nos super le duo placeres essential del juvenes local: facer lustrate su scarpas, e paradar ille mesme scarpas preter le boulevard. Pro ganiar un idea correcte del prime de ille delectos, on debe fider su scarpas a dece horas le dominica matino a le politores de scarpas del Boulevard Gallieni. Ibi, sedente sur un scabello alte, on pote gauder de ille satisfaction peculiar que mesmo homines profan pote reciper del spectaculo de homines qui tanto profunde e visibilemente ama lor labor como le nettatores de scarpas de Oran. Illes arrangia toto usque le detalio ultime. Plure brossas, tres sortas de pannello, cera miscite con gasolina; on pote creder que le operation se ha concludite quando un lucentia perfecte appare sub le application del brossa molle. Mais le mesme mano alacre pone un secunde application de cera sur le superficie scintillante, frica lo, obtunde lo, pulsa le crema a in le sino del corio e tunc effectua, per le mesme brossa, un lucentia duple e vermente definitive que emerge ab le plus profunde stratos.

Le meravilias assi obtenite alora se exhibi a le cognoscitores. Pro vermente appreciar le placeres offerite per la boulevardes, on debe assister al dansas a costume de travestimento organisate per le juvenes de Oran omne vespere in le vias principal del urbe. Inter le etates de dece-sex e vinti, de facto, le juvene Oraneses 'al moda' selige modellar lor elegantia secundo le cinema statounitese e su travesti ante ir a dinar. Con capillos crispe a brillantina fluente ab sub un cappello a feltro de que le orlo oblitera le oculo dextere, con collo satis generose pro reciper le continuation del cappellos, le nodo microscopic del cravata fixate per un spinula le plus stricte, jaco usque le coxas e pinciate al hancas, pantalones a color clar troppo curte, scarpas scintillante con soleas triple, iste juvenes parada preter le trottoir lor confidentia e le punctas de aciero de lor scarpas. Illes proba imitar, in omne manieras, le ambulatora, le confidentia e superioritate de senior Clark Gable. Consequentemente, le membros del urbo con mente critical normalmente baptisa iste juvenes, per le gratia de pronunciation inaffectate, 'Clarques'.

Comocunque, le boulevardes principal de Oran es invadite omne postmeridie tarde per un armea de adolescentes agradabile qui se pena haber le aere de gangsteres. Proque le juvenas de Oran sape que illas ha se destinate desde nascentia a se maritar iste picaros de corde tenere, illas anque ostenta le fardo e elegantia del grande actrices statounitese. Le mesme cynicos consequentemente baptisa illas 'Marlenes'. Assi quando le vespere in le boulevardes le pipar de aves se leva ab le palmes al celo, vintenas de Clarques e Marlenes se incontra, oculante appreciative e evalutantemente, felice de viver e apparer, absorbite durante un hora in le felicitate de existentias perfecte. Nos tunc vide, come dice le jeloses, le incontros del commission statounitese. Mais iste parolas revela le amaritude de illes que habe etate plus que trenta annos qui habe nulle parte in tal jocos. Illos falle recognoscer iste congressos quotidian de juventute e amor romantic como illos es: le parlamentos de aves qui se trova in literatura Hindu. Mais nemo in le boulevardes de Oran discute le Problema de Esser, o se occupa del via a perfection. Il remane solmente le papilionar de alas, le ostentar de caudas expandite, flirtationes inter gratias victoriose, tote le rapto de un canto nonchalant que marce con le venir de nocte.

Io jam pote audir Klestakoff dicente: 'Nos debe nos occupar de affaires plus alte.' Regrettabilemente, ille es tote capabile de facer illo. Un pauc de incoragiamento, e post plure annos ille populara iste deserto. Mais, interim, un anima dulcemente secrete pote trovar reposo in iste urbe superficial, con su parada de seniorettas fardate qui habe nulle travestimento por sentimentos, qui simula tanto mal coquetteria que nos immediatemente perspice lor artificios. Occupar nos del vita plus alte? Nos plus ben usarea nostre oculos: Santa Cruz sculpeva del petra, le montanias, le mar plan, le vento violente e le sol, le grues alte in le darsenas, le barracas, le imbarcatorios e le scalas gigantesc que ascende le rocca super que le urbe sta, e in le urbe mesme iste jocos e enoio, iste tumulto e solitude. Forsan isto in toto non es assatis alte. Mais le grande valor de iste insulas superpopulate es que hic le corde pote se disnudar. Silentia es nunc possibile solmente in urbes ruitose. Ab Amsterdam Descartes scribeva a Balzac, nunc vetule, 'Cata die io deambula trans le confusion de un grande populo, con tanto multe libertate e quietude como vos trova in vostre parve stratas.'

(*) In Oran, on incontra Klestakoff de Gogol. Ille oscita e dice: 'Io senti que nos debera nos occupar per cosas plus alte.'


LE DESERTO IN ORAN

Compellite a viver coram un paisage admirabile, le Oraneses ha surmontate iste essayo formidabile per se proteger detra edificios extrememente fede. On expecta un urbe que se aperi al mar, lavate e refrescate per le brisa vespertin. E, excepte le districto espaniol, on trova un citate que se adorsa al mar, que se ha construite introvertente, como un limace. Oran es un muro longe, circular e jalne coronate per un celo dur. Primo, on vaga circa le labyrintho, cercante le mar como on cerca le filo de Ariadna. Mais illes se torna in le stratas jalne e suffocante usque, al fin, le Oraneses es devorate per le Minotaur de enoio. Le Oraneses ha desde longe cessate vagar. Illes permitte le monstro mangiar les.

Nemo pote saper lo que petra es, ante que ille ha visitate Oran. In iste citate le plus pulverose le calculo regna. Illo es tanto ben amate que mercantes monstra lo in lor vitrinas, o como un cargapapiros o simplemente pro su aspecto. On pila los in le stratas, sin dubita pro pur placer visual, nam post un anno le pila es ibi ancora. Cosas que alibi deriva su poesia de esser verde hic acquire un facie de petra. Le circa cento arbores que se trova in le quartiero commercial del urbe ha essite coperite attentemente per pulvere. Illos ha devenite arbores ab un foreste petrificate, lor brancas exsudante un odor acre e pulverose. In Alger le cemeterios arabe habe su suavitate ben cognite. In Oran super le ravina Ras-el-Aïn, que reguarda le mar, on vide jacente contra le celo blau, campos de calculos cretose e micative incendite cecantemente per le sol. Inter iste ossos morte del terra, parterres disperse de geranios carmesin da le paisage su vita e sanguine fresc. Le tote urbe se tene firmemente in un crampa de petra. Vidite ab le Jardinieras, le precipitios que tene lo es tanto spisse que le paisage perde su realitate inter le petra. Le humanitate es un proscripto. Tante beltate ponderose sembla venir ab un altere mundo.

Si lo que nos nomina un deserto es un loco sin un anima in que le celo solmente regna, tunc Oran attende su prophetas. Circa e super le urbe le natura brutal de Africa es, de facto, resplendente de su gloria le plus ardente. Illo finde le decoration mal seligite que on poneva sur lo, dice su critos violente inter cata domo e super omne tectos. Si on vade sur un del stratas preter le latere del montania Santa Cruz, on vide primo le blocos disperse e brillantemente colorate de Oran. Mais quando on ascende pauco, le precipitios serrate que circumfere le plateau sembla quattar in le mar como bestias rubie. Ab un loco mesmo plus alte, vortices de sol e vento tornea super le urbe innette, sufflante e battente trans lo durante que illo jace disperse in confusion sur omne quatro angulos del paisage roccose. On vide le collision inter le anarchia magnificente de homines e le permanentia de un mar incambiante. Isto da le strata preter le montania un fragrantia superante de vita.

Desertos habe qualcosa implacabile. Le celo mineral de Oran, su abores e stratas in lor strato spisse de pulvere, omne collabora pro crear iste mundo spisse e impressive in que le mente e corde non pote se tornar ab se mesme, nec ab su subjecto unic, le humanitate. Hic io parla re refugios aspere. On scribe libros super Florentia e Athenas. Iste urbes ha formate tante mentes europee que illos debe haber un signification. Illos conserva le poter de attristar o excitar. Illos calma un certe fame del anima de que le alimento correct es memoria. Mais como on pote se sentir tenere in un urbe ubi nihil place le mente, ubi feditate mesme es anonyme, ubi le passato es reducite a nihil? Que pote esser le attraction de vacuitate, de enoio, de un celo indifferente? Solitude, sin dubita, e forsan homines etiam. Il ha un certe racia de homines pro qui homines, ubicunque illes es belle, constitue un patria acerbe. Oran es un del mille capitales que tal homines possede.


CONTINUERA

1939


Back to Interlingua

James Chandler 09-Aug-20